Media

Prasa była jest i będzie, zarówno ta piękna i czysta, czekająca w kiosku na dworcu kolejowym, aż ktoś ją kupi, aby poczytać w pociągu, jak i tak już przeczytana, niejednokrotnie porzucona na ulicy, roznoszona przez wiatr. Przyszłość czasopism to gazeta internetowa, możliwa do czytania w internecie, albo do zakupu tylko na określonej stronie, do takich magazynów zalicza się np. wydawnictwo Bibilonetki, portalu literackiego, na którym ocenia się książki i pisze ich recenzje, „Literadar”. Podobnych publikacji jest obecnie coraz więcej, poza tym sporo stron i portali internetowych posiada swoje newslettery, które można uznać za swego rodzaju periodyki, m.in. posiadają e takie portale jak chociażby Stylistka.pl, Filmweb i inni. Również Facebook może informowac nas o co ciekawszych imprezach, dziejących się w naszej okolicy, które mogłyby się nam spodobać, też jest to swego rodzaju gazeta skierowana do nas, tyle tylko, że czytana przez internet. Zresztą odkąd archiwalne numery wielu czasopism są dostępne w sieci do wglądu i czytania, czytywanie magazynów za pomocą internetu nie jest niczym niezwykłym, wręcz przeciwnie, stało się częste, popularne, łatwiejsze, niż pójście do biblioteki i wyszukiwanie interesującego nas artykułu strona po stronie, numer po numerze. Wiem, co mówię, ponieważ nieraz byłam zmuszona tak szukać, także można powiedzieć, że archiwalne numery w sieci kilka razy mnie uratowały.

Prasa miała doniosła misję do spełnienia w przeszłości. Zastępowała wszystkie media działające obecnie, takie jak telewizja, internet, czy radio. Była jedynym źródłem informacji o jakimś wydarzeniu w innych częściach kraju i globu. Wiek XIX to wiek prasy, wtedy wydawano bardzo dużo czasopism, pojawiły się pisma dla kobiet, dla m.in. rolników, dzieci. W gazetach umieszczano nie tylko artykuły, ale także twórczość literacką, wielu wybitnych pisarzy, jak chociażby Bolesław Prus, czy Henryk Sienkiewicz, a także Charles Dickens pisywało do gazet. W czasopismach ukazywały się powieści w odcinkach, które w ten sposób zdobywały popularność i docierały do wielu czytelników. W XIX wieku czytywanie gazety, aby się dowiedzieć, co nowego dzieje się na świecie, można było przyrównać do dzisiejszego oglądania wiadomości, aby poznać wypadki, które zaszły w kraju i za granicą. Dziś prasa nie jest już taka ważna, jak przedtem, teraz mamy inne środki masowego przekazu jak telewizja, czy internet, znacznie bardziej skuteczne i docierające do szerszego odbiorcy znacznie szybciej, niż wcześniej gazety. Te środki informują nas o faktach, często zanim jeszcze te zdarzyły się wydarzyć, natomiast XIX – wieczne czasopisma opisywały fakty w sposób wyczerpujący, też oczywiście były niejednokrotnie zależna od władzy, ale właśnie wtedy narodziły się gatunki dziennikarskie.

Prasę można podzielić ze względu na częstotliwość ukazywania się na dzienniki, tygodniki, dwutygodniki, miesięczniki, dwumiesięczniki,kwartalniki i roczniki. Można ją podzielić ze względu na tematykę, której się podejmuje, na wiele różnych grup, ale także dzieli się ją biorąc pod uwagę jej zasięg na międzynarodową, ogólnokrajową, regionalną, lokalną, zakładową i szkolną. Kolejny podział to rozróżnienie na rodzaje, posiadające różnych adresatów takiej prasy, chodzi tutaj o podział na prasę kobiecą, dziecięcą , młodzieżową, fachową i przeznaczono dla mniejszych grup zawodowych lub hobbystycznych, jak np. pszczelarze, myśliwi, filateliści itd. Jeśli spojrzymy na to, kto jest wydawcą czasopism, będziemy mogli je podzielić na pisma rządowe, partyjne i niezależne, przy czym w dzisiejszych czasach dominują te ostatnie, chociaż często bywają sponsorowane przez różne ugrupowania polityczne. Prasę można też podzielić ze względu na prezentowaną na łamach gazety ideologią, na prasę katolicką, liberalną, konserwatywną, socjalistyczną i wiele innych, ile ideologii, tyle rodzajów prezentującej je prasy. Za względu na poziom periodyków dzielimy je na m.in. elitarne, popularne i bulwarowe. Można także dokonać podziału prasy ze względu na funkcję społeczną, jaką pełni na: informacyjną, publicystyczną, ogłoszeniową i rozrywkową.

Prasa nie jest jednolita, lecz różnorodna, przeróżna, najrozmaitsza, każdy może wśród niej znaleźć coś dla siebie. Ze względu na tematykę dzielimy czasopisma na: społeczno – polityczne (jak np. Polityka) , codzienne (np. Gazeta Wyborcza) , kobiece (jak chociażby Cosmopolitan) , astrologiczne (dla miłośników wróżb, przykładowo Gwiazdy mówią) , biznesowe (Forbes) , dziecięce (stary, ale jary Świerszczyk, Kubuś Puchatek) , dla graczy, męska (typu Playboy, CKM) , młodzieżowa (Popcorn, Victor) , hobbystyczna (np. Odkrywca, magazyny numizmatyczne itd.) , komputerowa (Enter, Cyber Mycha) , medyczna (wszelkiego rodzaju periodyki medyczne, jak chociażby Alergia, Czasopismo Stomatologiczne itp.) , motoryzacyjna (Auto Moto) , muzyczna (Bravo, Machina) , dotycząca nieruchomości (Murator, Kontakt Nieruchomości) , zajmująca się modą (tutaj wchodzą tytuły podobne, jak w prasie kobiecej, czyli Elle, Avanti) , ogłoszeniowa (taka jak Kontakt, Anonse) , polonijne gazety (wydawane dla Polaków w innych krajach, np. Jutrzenka – pismo Polaków w Mołdawii itd.) , no i oczywiście prasa tak trudna do zaklasyfikowania, jak poradniki dotyczące urządzania wnętrz, prasa katolicka, prawnicza, telewizyjna, wędkarska, sportowa, oraz dotycząca ogrodów. Wszystkie te gatunki występują w naszym kraju, no może z wyjątkiem prasy polonijnej.

Czy na łamach polskiej prasy można sobie pozwolić na całkowitą i bezwarunkową wolność słowa? Niestety nie zawsze. Większość liczących się gazet reprezentuje różne ugrupowania polityczne i cokolwiek piszemy na łamach tych czasopism, musimy pamiętać, aby było to w duchu danego ugrupowania. W takim wypadku nie wolno sobie pozwolić na pisanie czegokolwiek, zwłaszcza, że każda partia żąda od swojego organu prasowego bezwzględnego posłuszeństwa i pisania o danym ugrupowaniu dobrze, nawet jeśli nie można i nim nic dobrego powiedzieć. Już większa wolność słowa panuje w internecie, gdzie każdy może wyrazić swoją opinię na dany temat i to tuż pod artykułem, dotyczącym dyskusyjnej sprawy. Cóż to, jednak tak naprawdę jest ta wolność słowa? Otóż jest to prawo do publicznego wygłaszania swoich poglądów, ale czy wszystkie poglądy można w ten sposób wyrazić? W Polsce wolność słowa jest ograniczona przez Konstytucję i kodeks karny, nie wolno w swoich poglądach wyrażąć się obraźliwie o drugim człowieku, nie wolno głosić publicznie poglądów totalitarnych, rasistowskich, faszystowskich itp. Skąd to ograniczenie? Pamiętajmy, że wolność istnieje tylko wtedy, kiedy nikomu nie dzieje się niesprawiedliwa krzywda, a słowami też można skrzywdzić i to bardzo. Stąd ta ostrożność prasy w przypadku zagadnienia wolności słowa.

Wiadomo, że nie każdy tekst nadaje się do opublikowania w prasie, istnieją specjalne gatunki prasowe, które wyznaczają rodzaj prozy, jak ma pojawić się na łamach periodyku. Gatunki dziennikarskie dzielą się na informacyjne, czyli takie teksty, których zadaniem jest informowanie czytelnika, bez wyrażania emocjonalnego stosunku do omawianej sprawy, oraz publicystyczne, o funkcji interpretacyjnej i perswazyjnej, mające za zadanie wywołać w czytelniku poruszenie, wpłynąć na kształtowanie się jego postawy w stosunku do jakiejś kwestii. Do gatunków informacyjnych należą m.in.: wzmianka, notatka prasowa, ale także sprawozdanie, z którego czytelnik powinien poznać fakty w chronologicznej kolejności, następnie jest relacja, mająca za zadanie przedstawić jakieś wydarzenie z punktu widzenia naocznego świadka, potem jest życiorys, sylwetka, kalendarium, przegląd prasy, wywiad i wreszcie reportaż. Reportaż jest jednym z najtrudniejszych gatunków prasowych, ponieważ musi nie tylko przedstawiać fakty, ale także robić to w interesujący dla czytelnika sposób, musi być wzbogacony o analizy, o dokładne opisy i nie może zawierać niczego zmyślonego. Gatunki publicystyczne to m.in.: komentarz, felieton, artykuł, esej, recenzja i dyskusja. Są one lżejsze do czytania i do napisania, w nich można już swobodnie wyrażać własne zdanie w danej kwestii.

Aby jakaś publikacja została przyporządkowana do zbioru wydawnictw zwanych prasą, musi ukazywać się periodycznie, czyli w równych odstępach czasu, nie rzadziej, jednak niż raz w roku. Najczęściej ukazującymi się gazetami są dzienniki, jak sama nazwa wskazuje, wydaje się je codziennie, z wyjątkiem sobót i niedziel, albo tylko niedziel i Świąt. Zgodnie z ustawą o prawie prasowym z 1984 roku, wystarczy jeśli coś ukazuje się częściej niż raz w tygodniu i już może być nazwane dziennikiem. W Polsce najbardziej znane dzienniki to m.in. Fakt, Gazeta Wyborcza, Super Express i inne, oraz dzienniki regionalne, takie jak np. Głos Wielkopolski, czy Echo Dnia. Następne po dziennikach w częstotliwości wychodzenia są tygodniki, czyli wydawnictwa wychodzące raz w tygodniu, często zawierają wkładkę z programem telewizyjnym. Tutaj należą m.in. Na żywo, życie na gorąco, Pani Domu itd. Następnie mamy ukazujące się co dwa tygodnie, dwutygodniki, oraz stanowiące największą grupę, ukazujące się raz w miesiącu, miesięczniki. Miesięczniki to większość prasy, wychodzącej w naszym kraju, można tu wymienić m.in. Fantastykę, Cosmopolitan, Elle, Bluszcz itd. Dalej mamy dwumiesięczniki, kwartalniki i roczniki, ukazujące się tylko raz w roku, jak np. Krasnogruda, rocznik wydawany przez Fundację Pogranicze, periodyki ukazujące się rzadziej, nie występują w Polsce.

Często mamy ochotę coś poczytać, ale niekoniecznie książkę, nie musi być to nic wybitnego, po prostu coś, przy czym się rozerwiemy, bo np. właśnie czeka nas długa podróż pociągiem, autobusem, albo tramwajem, właśnie czekamy na przystanku, albo siedzimy na nudnym wykładzie, czy w poczekalni dentystycznej. Właśnie w takich przypadkach sprawdza się prasa, najlepiej kobieca, kolorowa, żeby było w niej coś zabawnego i coś o modzie i trochę ploteczek i może nawet jakieś ciekawostki, przepisy kulinarne, albo porady dotyczące wychowania dzieci, czy przesadzania kwiatków doniczkowych. W takim gazecie przeczytamy, gdzie warto wyjechać w tym roku na wakacje, kto kogo rzucił i z kim się rozwiódł w świecie show biznesu, na jaki film warto pójść do kina, jak książka do poczytania w wannie, ostatnio się ukazała, jaka młoda gwiazda jest teraz na topie i jaką płytę wydała, czyli kto kogo, komu i dlaczego. Takie przyjemne czytadło, w sam raz, gdy czekamy na naszą kolej u fryzjera, albo stoimy w wielgachnym korku. Coś lekkiego do poczytania, co nie wymaga zbyt dużego wysiłku umysłowego, a przyniesie nam trochę frajdy, wypoczynku, rozluźnienia, odstresujemy się i uśmiechniemy na chwilę., zastanowimy się, czy warto wypróbować przepisy, poczytamy o tym, jak się gustownie ubierać w tym sezonie i poczujemy się w pełni kobietami.

Czym się różni prawda w prasie, od prawdy ukazanej w telewizji? Musimy być bardzo ostrożni, przyjmując ją, ponieważ zarówno prasa, jak i telewizja pokazuje nam swoją wersje wydarzeń. Pamiętajmy też, że nie wszystko to, co zostało napisane jest prawdziwe, nawet w najbardziej poważanych czasopismach zdarzają się historie wyssane z palca, albo fakty przedstawione w sposób stronniczy. Nikt nie jest idealny, a prasa tym bardziej. Poza tym, wydawnictwom często zależy, aby się komuś podlizać, pokazać w dobrym świetle swojego dobroczyńcę, nawet jeśli nie jest to do końca uczciwy wizerunek takiej osoby, papier wiele wytrzyma. Jest to o tyle niebezpieczne, że czasopisma, jako ważne medium, pełnią funkcję opinio i postawotwórczą, od tego, co napiszą na dany temat, często zależy postrzeganie jakiejś sprawy przez społeczeństwo. Dlatego, aby wyrobić sobie własne zdanie na jakiś temat, najlepiej zorientować się, co o danej sytuacji mówią rożne media, nie tylko sama prasa, ale także telewizja, internet, radio. Wtedy otrzymujemy bardziej kompletny obraz całości wydarzeń, o których czytamy. Współczesnemu człowiekowi, jednak brakuje czasu, aby to wszystko ogarnąć, ponieważ jest zabieganym, zapracowany, ma mało czasu, dlatego polega zazwyczaj tylko na jednym medium, zwykle jest to internet, ale może to być także prasa.

Krytycy narzekają ostatnimi czasy na płytkość i nijakość prasy, według nich wśród czasopism coraz mniej jest takich, które reprezentowałyby sobą i swoja zawartością, coś ambitnego, wartościowego. Prawda wygląda, jednak w ten sposób, że wydawnictwa są różne, tak, jak i ludzie są różni i mają rozmaite potrzeby oraz oczekiwania. To, co chcemy czytać, niekoniecznie musi być tym, co chcę czytać inni, Dziewczyna, która wkrótce ma wyjść za mąż, chętnie poczyta czasopismo traktujące o przygotowaniach do ślubu i wesela, a nie musi się jej podobać zawartość gazety dla wędkarzy, albo myśliwych , ponieważ najprawdopodobniej, nigdy po tego typu magazyn nie sięgnie. Podobnie ma się sprawa z prawie każdym czasopismem, jeśli istnieje jakiś periodyk to najprawdopodobniej istnieje także grupa odbiorców dla tego periodyku. Zarówno miesięcznik traktujący o medycynie, fotografii, czy numizmatyce, mają rację bytu, ponieważ są ludzie, którzy kupują i czytają tego typu gazety. Prasa kolorowa, dla nastolatków i kobieca, ponoć mają niski poziom, ale skoro znajdują się czytelniczki, gotowe ją kupować, czemu miałyby mieć wyższy poziom? Ci, którzy pragną czegoś ambitniejszego, zawsze mogą po to sięgnąć, niestety większość osób wydawnictwa bardziej ambitne omija szerokim łukiem, ale nie ma czemu się dziwić, w pociągu, czy tramwaju wolimy poczytać coś lekkiego, a nie poważny magazyn o polityce.